5 rzeczy, które zmieniły życie kobiet

 

Może świat Jamesa Browna w latach 60-tych należał do mężczyzn, ale to już zamierzchła przeszłość. Kobiety przejęły pałeczkę w rządzeniu światem, to one kształtują światopoglądy, tworzą trendy i historię. Jak zmieniło się ich życie przez ostatnie stulecie?

Kobiety przeszły daleką drogę. I w Polsce i na świecie. Jeszcze przed I wojną światową nie miały prawie żadnych praw, były pięknym dodatkiem do garnituru mężczyzn. Chociaż wciąż w pewnych aspektach i miejscach równouprawnienie kuleje, to dzięki stanowczości, cierpliwości i woli walki wielu pań (a czasem panów), płeć piękna ma dostęp do edukacji, antykoncepcji, własnych pieniędzy, prawo głosu i wyboru. Ale nie zawsze tak było…

Prawo do wyboru

Najbardziej postępowym krajem, w którym uznano równość kobiet i mężczyzn względem dokonywania wyborów była Nowa Zelandia – to tutaj kobiety w 1893 roku jako pierwsze na świecie pomaszerowały do urn. W ślad za sąsiadami poszła Australia, przyznając kobietom prawo głosu w 1902 roku. Pierwsze europejskie państwo, które uznało równość płci pięknej, to Norwegia (w 1913 roku), a dwa lata później w jej ślady poszła Islandia i Dania. Polska prawa wyborcze kobietom przyznała dopiero w 1918 roku. Mieszkanki Brunei nadal nie mogą głosować, w Libanie zaś prawo uczestnictwa w wyborach mają wyłącznie kobiety legitymujące się określonym wykształceniem. Chociaż oficjalnie w wielu innych krajach, np. Pakistanie, Ugandzie, Kenii, Omanie, Katarze, Egipcie, Nigerii kobiety mogą legalnie brać udział w wyborach, to w praktyce robią to tylko wtedy, gdy dostaną zgodę swoich mężów.

Prawo do edukacji

Chociaż Polki mogły prawnie głosować od 1918 roku, a od 1921 stały się wreszcie niezależne – według prawa nie musiały być posłuszne mężowi, mogły decydować same o sobie, zasiadać w parlamencie, sporządzać dokumenty prawne (np. testament), zarządzać własnym majątkiem, zakładać własne firmy, to  nie mogły zdobywać wykształcenia na równi z mężczyznami. Prawie wszystkie szkoły ponadpodstawowe w okresie międzywojennym przeznaczone były dla chłopców. O studiach mogły pomarzyć tylko najbardziej zamożne panie. Pierwsze Polki rozpoczęły naukę na Uniwersytecie Jagielońskim w 1894 roku na farmacji (ale bez prawa zdawania końcowych egzaminów). Pierwszą kobietą w historii, która uzyskała dyplom ukończenia studiów wyższych była Amerykanka Catherine Brewer w 1840 roku.

Prawo do antykoncepcji

Pigułka antykoncepcyjna zmieniła świat. Kobiety wreszcie dostały prawo do decydowania o sobie i swojej przyszłości bez konieczności współpracy z mężczyznami (w przypadku stosowania prezerwatyw). Pierwsza tabletka trafiła na amerykański rynek w 1960 roku (pod nazwą Envoid). Do Polski dotarła sześć lat później. W 1969 roku jej produkcją zajęły się polskie zakłady farmaceutyczne (Polfa). Chociaż wciąż budzi kontrowersje (skutki uboczne, sprzeciw kościoła) jest najpopularniejszym sposobem zapobiegania ciąży. Statystyki podają, że obecnie używa ich ok. 100 mln kobiet na całym świecie.

Prawo do własnych pieniędzy

Kobiety w okresie międzywojennym w Polsce mogły mieć własne pieniądze, ale jako element majątku męża. W 1946 roku zyskały prawo do posiadania własnych środków finansowych i konta w banku. Inne kraje na świecie poradziły sobie z tą kwestią dużo wcześniej – np. Anglia już w 1882 roku. Niestety nadal na całym świecie kobiety zarabiają mniej niż mężczyźni. Ekonomiści wyliczają, że różnica wynosi ok. 20%, ale ostatnie badania pokazały bardziej szokującą przepaść – na każdego dolara zarobionego przez mężczyznę, kobieta dostaje 49 centów.

Prawo do wysokich stanowisk

Kiedyś, jeśli kobieta chciała pracować, mogła zatrudnić się jako gospodyni, nauczycielka, krawcowa lub pielęgniarka. Ale w okresie międzywojennym, zwłaszcza w środowiskach wiejskich, kobieta pracowała fizycznie na równi z mężczyznami. Po wojnie system socjalistyczny sprzyjał temu jeszcze bardziej, kobiety zatrudniały się w przemyśle i mogły wykonywać „męskie” prace, a także zajmować kierownicze stanowiska. Panie zaczęły także liczniej pojawiać się we władzy ustawodawczej i wykonawczej. Przed 1939 rokiem w parlamencie zasiadało zaledwie 2% kobiet, obecnie 21%. Pierwszą Polką na stanowisku premiera była Hanna Suchocka w 1992 roku. Pierwszą na świecie prezydentką wybraną w demokratycznych wyborach była Vigdís Finnbogadóttir. Objęła ona najwyższy urząd w Islandii w 1980 roku.

 

No Comments

Post A Comment